Göz Tembelliği

Herkesin en az birkaç kez duyduğu ancak ihtiyaç olmadığı sürece anlamına çok da odaklanmadığı konulardan birisi olan göz tembelliğine bu yazımızda odaklanacağız. Nedenleri ve belirtilerini birlikte listeleyeceğiz.

Göz Tembelliği-Ambliyopi Nedir?

Göz tembelliği yani ambliyopi genellikle sadece 1 gözde, seyrek olarak da her iki gözde görülebilen bir tür zayıf görmedir. Beyin ve gözün birlikte çalışma biçiminde bir bozulma olduğunda ve beyin 1 gözden gelen görüşü tanıyamadığında gelişir. Zamanla güçlü göze yüklenir ve zayıf gözdeki görüş kötüleşir.

"Tembel göz" olarak adlandırılır çünkü daha güçlü göz daha iyi çalışır. Aslında göz tembelliği olan kişilerin gözü tembel değildir. Sadece gözlerinin çalışma şeklini kontrol edemezler.

Göz tembelliği çocukluk çağında başlar görüş kayıplarının çoğundan sorumludur. Yaklaşık olarak 100 çocuğun 3’ünde göz tembelliği bulunur. Erken tedaviye başlanması uzun vadede görme sorunlarını engeller.

Göz Tembelliğinin Belirtileri Nelerdir?

Göz tembelliği semptomlarını fark etmek zor olabilir. Fakat bazı belirtilere dikkat etmek ve düzenli doktor kontrolü ile erken tanı konarak tedavi edilebilir. Göz tembelliği olan çocuklarda derinlik algısı zayıf olabilir. Bir nesnenin ne kadar yakın veya uzak olduğunu söylemekte zorluk çekebilirler. Ebeveynler ayrıca çocuklarının net görmekte zorlandığına dair şu gibi işaretler fark edebilirler:

• Şaşı bakmak,
• Bir gözü kapatarak veya kısarak bakmaya çalışmak,
• Çocukların başlarını eğerek bakmaya çalışması.

Çoğu durumda, ebeveynler çocuklarının göz tembelliği olduğunu bir doktor göz muayenesi sırasında teşhis edene kadar bilmezler. Bu nedenle tüm çocukların 3 ila 5 yaşları arasında en az bir kez görme taramasından geçmesi önemlidir.

Çocuğumda Göz Tembelliği Riski Var Mı?

Bazı çocuklar Göz tembelliği ile doğar ve bazılarında ise bu durum çocuklukta daha sonra gelişir. Ambliyopi yani göz tembelliği olma olasılığı şu çocuklarda daha yüksektir:

• Erken (prematüre) doğmuş çocuklarda,
• Ailenizde göz tembelliği, çocukluk çağı kataraktı veya diğer göz rahatsızlıkları öyküsü varsa,
• Gelişimsel engelli olma durumlarında.

Göz Tembelliğinin Nedenleri Nelerdir?

Çoğunlukla farklı bir görme sorunu göz tembelliğine yol açmaktadır.

Normalde beyin görmek için her iki gözden gelen sinir sinyallerini kullanır. Ancak bir göz rahatsızlığı, bir gözdeki görüşü kötüleştirirse, beyin daha zayıf gözden gelen sinyalleri kapatmaya başlar ve yalnızca daha güçlü göze güvenir.

Göz tembelliğine yol açabilen bazı göz rahatsızlıkları şunlardır:

• Kırma Kusurları: Bunlara miyopluk (uzağı görmede zorluk çekme), hipermetropluk (yakını görmede zorluk çekme) ve astigmatizma (bulanık görmeye neden olabilir) gibi yaygın görme sorunlarıdır. Normalde, bu sorunlar gözlük veya kontakt lenslerle kolayca düzeltilebilir. Ancak çocukluk çağında tedavi edilmezler veya görüş gözlük ve kontakt lens gibi yardımcı aletlerle düzeltilmezse, beyin daha güçlü görüşe sahip göze daha fazla güvenmeye başlayabilir.
• Şaşılık: Genellikle gözler bir çift olarak birlikte hareket eder. Ancak şaşılığı olan çocuklarda gözler hizalanmaz. Bir göz içeri, dışarı, yukarı veya aşağı kayabilir.
• Katarakt: Bu, göz merceğinde bulanıklık oluşturarak nesnelerin bulanık görünmesine neden olur. Çoğu katarakt yaşlı insanlarda meydana gelse de, bebeklerde ve çocuklarda da katarakt gelişebilir. Özellikle prematüre veya gelişimsel bozukluklarda daha yaygındır.

Göz Tembelliği Teşhisi Nasıl Yapılır?

Göz hekiminiz rutin kontroller esnasında göz tembelliği taraması da yapacaktır. 3 yaşına kadar tedaviye başlanması en etkili tedaviyi sunacaktır. 8-10 yaş üzerinde tedavinin başarılı olma şansı düşüktür. Doğumdan itibaren tüm çocukların yılda en az bir kez görmelerinin kontrol edilmesi gerekir.

Göz Tembelliği Tedavisi Nedir?

Göz tembelliğine neden olan bir görme sorunu varsa, doktor önce bunu tedavi edebilir. Örneğin, doktorlar gözlük veya kontakt lens (miyop veya hipermetrop çocuklar için) veya ameliyat (kataraktlı çocuklar için) önerebilir.

Bir sonraki adım beyni yeniden eğitmek ve daha zayıf gözü kullanmaya zorlamaktır. Beyin onu ne kadar çok kullanırsa o kadar güçlenir.

Göz tembelliği tedavisinde erken dönemde doğru derecelendirilmiş numaralı kontakt lens kullanımı destekleyici olabilir.

Tedaviler şunları içerir:

• Daha güçlü göze göz bandı takarak tedavi: Bu tedavide gözü yapışkan bir göz bandıyla kapatarak, beynin görmek için daha zayıf göze yönlenmesi sağlanır. Bazı çocukların bandı günde sadece 2 saat takması gerekirken, bazılarının uyanık olduklarında takmaları gerekebilir.

• Daha güçlü göze özel göz damlaları damlatarak tedavi: Bazı ilaçlar ile yakın görüşü geçici olarak bulanıklaştırabilir ve bu da beynin diğer gözü kullanmasına neden olur. Bazı çocuklar için bu tedavi göz bandı kadar iyi çalışır ve bazı ebeveynler bunu kullanmayı daha kolay bulur (örneğin, küçük çocuklar göz bantlarını çıkarmaya çalışabilir).

  Çocuğunuz tedaviye başladıktan sonra, birkaç hafta içinde görüşü iyileşmeye başlayabilir. Bundan sonra, çocuğunuzun göz tembelliğinin tekrarlamasını önlemek için zaman zaman bu tedavileri kullanması gerekebilir.

  Göz tembelliği olan çocukların tedavisine erken başlamak önemlidir. Ne kadar erken tedaviye başlanırsa başarı şansı o kadar yüksek olacaktır. Tedavi görmeden büyüyen çocuklar hayat boyu görme sorunları yaşayabilir. Göz tembelliği tedavisi genellikle yetişkinlerde çocuklara göre daha az etkilidir.