Soğuk Havada Lens Kullanımı: Bilinmesi Gerekenler

Erzurum'da sabah yedide otobüs durağında beklediğinizi düşünün. Termometre eksi on beşi gösteriyor, nefesiniz buhar olup uçuyor ve aklınıza tuhaf bir soru geliyor: Bu soğukta gözümdeki lens donar mı?

Soğuk havada lens kullanımı, kış boyunca en çok sorulan konulardan biridir. Ankara ayazında yürüyen, Kars'ta işe giden ya da hafta sonu karlı bir yayla yoluna çıkan herkesin aklında benzer sorular vardır. Aşağıda yalnızca dış mekân soğuğunu ele alıyoruz: düşük sıcaklığın lense etkisi, içeri girip çıkarken yaşananlar, kuru ayaz ve kar ışığı.

Soğukta Lens Donar mı?

Hayır, gözünüzün üzerindeki lens donmaz. Lens korneanın üzerinde, iki yanı da gözyaşıyla çevrili şekilde durur. Göz kapaklarınız her kırpışta lensi örter, gözyaşını yeniler ve vücut ısınızla birlikte lensi sıcak tutar. Gözünüz açıkken lensin ön yüzü havayla temas etse de gözyaşı ve vücut ısısı onu donma noktasının çok üzerinde tutar.

Çok soğuk bir rüzgârda gözünüzde “buz gibi” bir his oluşabilir. Bu his lensin donmasından değil, göz yüzeyinin serinlemesinden kaynaklanır. Birkaç kez gözlerinizi kapatıp açmak çoğu zaman yeterlidir.

Gözün dışında kalan lens ise farklı bir konudur. Arabada unutulan lens kabı ya da lens solüsyonu şişesi gece boyunca eksi derecelerde kalabilir. Bu durumda neler yapmanız gerektiğini ayrı bir başlık olarak düşünmek gerekir; kısa cevabı, emin olamadığınız ürünü gözünüze takmamaktır.

Kışın Kapalı Bir Yere Girip Çıkarken Gözünüze Ne Olur?

Kışın gün boyu sıcaklık farkları arasında gidip gelirsiniz. Dışarıda eksi derecelerde yürür, sonra sıcacık bir metroya, alışveriş merkezine ya da ofise girersiniz. Gözlük kullananlar bu anı camların buğulanmasıyla hatırlar. Kontakt lens ise gözyaşıyla çevrili olduğu için buğulanmaz; bunun nedenini kontakt lensler ani ısı değişiminden etkilenir mi yazımızda anlattık.

Yine de gözünüz bu geçişleri hisseder. Dışarıda soğuktan sulanan göz, içeri girdiğinizde kısa bir süre bulanık görebilir. Isıtılmış kuru havaya girdiğinizde ise bu kez kuruluk hissi öne çıkabilir. Böyle anlarda gözünüzü ovuşturmayın; birkaç kez yavaşça kırpıp gözünüzün ortama alışmasını bekleyin.

Soğuk Ellerle Lensle Uğraşmayın

Soğukta en sık yaşanan sorunlardan biri aslında ellerle ilgilidir. Üşümüş, uyuşmuş parmaklarla lens takmak ya da çıkarmak zordur ve lensin yırtılma ya da düşme ihtimali artar. Lensle ilgili bir sorun yaşarsanız dışarıda, otobüs durağında ya da arabada müdahale etmeye çalışmayın. Kapalı bir yere geçin, ellerinizi yıkayıp kurulayın ve parmaklarınızın ısınmasını bekleyin.

Kuru Soğuk Hava ve Gözyaşı Tabakası

Soğuk hava, sıcak havaya göre çok daha az nem taşır. Ayazın kuru olması bu yüzdendir. Dışarıda uzun süre kaldığınızda gözyaşı tabakası daha çabuk incelir ve lensin yüzeyi kurumaya başlar. Bunun sonucunda batma, hafif yanma ya da gün sonunda lensin daha fazla hissedilmesi gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.

Soğukta yapabileceğiniz şeyler aslında basittir:

• Dışarıda uzun kalacaksanız gözlerinizi ara ara bilinçli olarak kırpın.
• Gözlerinizi kısarak yürümek yerine yanları kapalı bir gözlük ya da şapka siperliği kullanın.
• Lensle uyumlu olduğu kullanım kılavuzunda yazan bir nemlendirici damlayı yanınızda taşıyabilirsiniz. Hangi damlanın size uygun olduğunu göz hekiminize danışın.
• Gün sonunda gözlerinizi yorgun hissediyorsanız lensi çıkarıp gözlerinizi dinlendirin.

Rüzgârın gözü sulandırması ve evdeki kaloriferin kuruttuğu hava da kışın sık konuşulan konulardır, ama her biri kendi başına ayrı bir başlığı hak eder. Kışa genel bir bakış için kışın kontakt lens kullanmak yazımıza göz atabilirsiniz.

Kar Işığı ve UV: Kışın da Güneş Gözlüğü

Güneş gözlüğünü yaz eşyası olarak görmek yaygın bir alışkanlıktır. Oysa karla kaplı bir zemin güneş ışığını yansıtır ve gözünüze hem yukarıdan hem aşağıdan ışık gelir. Bu parlaklık gözleri kamaştırır ve yorar. Dağlık, yüksek yerlerde gözü korumasız bırakmak, halk arasında “kar körlüğü” denen ve UV ışınlarının göz yüzeyini tahriş etmesiyle ortaya çıkan bir duruma da yol açabilir.

Bazı kontakt lenslerde UV filtresi bulunur. Örneğin Acuvue Oasys 1-Day UV blokajı bulunan lens seçeneklerinden biridir. Bu özellik yalnızca lensin örttüğü alanı kapsar; göz kapakları, gözün beyaz kısmı ve göz çevresi açıkta kalır. Bu yüzden UV filtreli lens kullansanız bile karlı ve güneşli bir günde UV korumalı bir güneş gözlüğü takmanız önerilir. UV koruyucu lensler hakkında bilgi edinirken bu sınırı akılda tutmak iyi olur. Konuyu UV filtreli lens gerçekten koruma sağlar mı yazımızda daha ayrıntılı ele aldık.

Kış Çantanızda Neler Olmalı?

Soğuk bir günde lensle ilgili küçük bir aksilik, yanınızda doğru eşyalar varsa kolayca çözülür. Kış boyunca çantanızda şunları bulundurmak işinizi kolaylaştırır:

• Temiz bir lens kabı ve küçük boy solüsyon
• Lensle uyumlu olduğu kılavuzunda yazan bir göz damlası
• UV korumalı güneş gözlüğü
• El temizliği için mendil; mümkün olduğunda yine de sabunla el yıkamayı tercih edin
• Yedek gözlük

Çantanızı geceleri arabada bırakmamaya özen gösterin. Solüsyon ve lens kabı gibi ürünlerin ambalajlarında belirtilen saklama koşulları vardır ve dondurucu soğuk bu koşulların dışında kalabilir.

Soğukta Hangi Belirtiler Hekime Gitmeyi Gerektirir?

Soğukta gözün hafifçe sulanması ya da içeri girince kısa süre bulanık görmek çoğu zaman geçicidir. Ancak bazı belirtiler soğukla açıklanmamalıdır. Gözünüzde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet ya da görmede azalma varsa lensi çıkarın ve göz hekiminize başvurun. Karlı bir alanda uzun süre kaldıktan birkaç saat sonra başlayan yanma, batma ve ışıktan rahatsız olma da muayene gerektirir.

Kısacası soğuk, lensinizi dondurmaz ama gözünüzü kurutabilir ve parlak karla birlikte yorabilir. Ellerinizi ısıtmadan lense dokunmamak, gözlerinizi kırpmayı hatırlamak ve kışın da güneş gözlüğünü yanınızda taşımak bu mevsimi rahat geçirmenize yardımcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Eksi derecelerde lens takmak güvenli mi?

Lensinizi reçetenize ve kullanım süresine uygun kullanıyorsanız soğuk hava tek başına bir engel değildir. Kuruluğa ve kar ışığına karşı önlem almanız yeterlidir. Gözünüzde bir rahatsızlık varsa soğuğa bağlamadan göz hekiminize danışın.

Soğuktan içeri girince gözlerim kızarıyor, bu normal mi?

Sıcaklık değişiminde gözde kısa süreli bir kızarıklık ya da sulanma görülebilir ve genellikle kendiliğinden geçer. Kızarıklık uzun sürüyorsa, ağrı veya ışığa hassasiyet eşlik ediyorsa lensi çıkarın ve hekiminize başvurun.

Kışın lens mi gözlük mü daha rahattır?

Buğulanma yaşamadığı için bazı kişiler kışın lensi daha pratik bulur, bazıları ise gözlükte kendini rahat hisseder. İki seçenek de reçetenize uygun kullanıldığında mümkündür. Hangisinin gözünüze daha uygun olduğunu hekiminizle konuşabilirsiniz.

Lens takarken soğuk solüsyon kullanmak sorun olur mu?

Oda sıcaklığındaki solüsyon genellikle daha konforlu hissettirir. Şişe soğuk bir yerde kaldıysa kendiliğinden oda sıcaklığına gelmesini bekleyin; ısıtmaya çalışmayın. Donmuş olabileceğinden şüphelendiğiniz bir şişeyi kullanmayın.